Tekstil Kimyası
Çorlu Mühendislik FakültesiTekstil Mühendisliği
- Kodu
- TMB208
- Yarıyılı
- 2026-2027 Güz Yarıyılı
- Teorik
- 2
- Uyg.-Lab
- 1-0
- Kredi
- 2.5
- AKTS
- 5
- Dersin türü
- Zorunlu
- Düzeyi
- Lisans
- Dili
- Türkçe
- Kategorisi
- Temel mesleki dersler
- Ön koşul (tavsiye)
- Genel Kimya ve Organik Kimya
- Dersi veren
- Prof. Dr. RIZA ATAV
Dersin amacı
Bu dersin amacı, tekstil kimyası bilgisinin terbiye proseslerinde liflere zarar vermeden nihai bir tekstil ürünü oluşturmadaki önemini kavratabilmek, tekstil kimyası bilgisinin mesleki açıdan gerekliliğinin farkına vardırabilmek, çeşitli lif tiplerinin kimyasal yapılarını tanıtabilmek, kimyasal maddelerin çeşitli lifler üzerindeki etkilerini belirleyebilmelerini sağlamak ve terbiye proseslerinde kimyasal madde seçerken life olan etkisi ve ekonomikliğin yanında, çevre ve insan ekolojisine de özen göstermeye isteklilik yaratmaktır.
Öğrenme çıktıları
- ÖÇ-1Tekstil liflerinin kimyasal yapılarını tanıyabilme
- ÖÇ-2Tekstil kimyasına ilişkin terimlerin bilgisine sahip olma
- ÖÇ-3Liflerin ortalama polimerizasyon derecelerini hesaplayabilme
- ÖÇ-4Kimyasal flotte atıklarının arıtılmasının çevre açısından önemini kavrayabilme
- ÖÇ-5Tekstil kimyası konusunda araştırma yapmaya ve yeni bilgiler öğrenmeye isteklilik
- ÖÇ-6Kimyasal formülü verilen grupların adını söyleyebilme
- ÖÇ-7Liflerin makromolekül yapıları ile kimyasal özellikleri arasındaki ilişkileri saptayabilme
- ÖÇ-8Terbiye proseslerinde lif tipine bağlı olarak uygun kimyasal maddeyi seçebilme
- ÖÇ-9Kimyasal işlemlerde liflerin gördüğü zarar derecelerini hesaplayabilme
- ÖÇ-10Çeşitli liflerin sıcaklığa karşı tutumları hakkında fikir yürütebilme
- ÖÇ-11Tekstil terbiyesi sırasında oluşmuş çeşitli lif zararlarının kaynağını tahminleyebilme
- ÖÇ-12Doğru bir terbiye işlemi için uygun kimyasal madde seçiminin önemini fark edebilme
- ÖÇ-13Sentetik liflerin camlaşma ve erime noktalarına etki eden başlıca faktörleri söyleyebilme
- ÖÇ-14Çeşitli kimyasal maddelerin çeşitli lifler üzerinde yol açacağı reaksiyonları yazabilme
Dersin içeriği
Selüloz esaslı liflerin kimyasal yapısı, suyun, bazların, asitlerin, tuzların, yükseltgen maddelerin, indirgen maddelerin, organik çözgenlerin, ışığın ve atmosfer koşullarının ve sıcaklığın selüloz liflerine etkisi, protein esaslı liflerin kimyasal yapısı, suyun, bazların, asitlerin, tuzların, yükseltgen maddelerin, indirgen maddelerin, ışığın ve sıcaklığın protein liflerine etkisi, sentetik liflerin (PES, PA, PAC) kimyasal yapısı, suyun, bazların, asitlerin, tuzların, yükseltgen maddelerin, indirgen maddelerin, organik bileşiklerin, ışığın, atmosfer koşullarının ve sıcaklığın sentetik liflere etkisi.
Haftalık konular
| Hafta | Konu | Ön hazırlık / yöntem |
|---|---|---|
| 1 | I. Liflerin Sınıflandırılması UYGULAMA: Genel laboratuar bilgisi ve tekstilde reçete hesaplama | R. ATAV, Konuyla ilgili ders notları |
| 2 | II. Selüloz Liflerinin Kimyasal ve MolekülerüstüYapısı III. Selüloz Liflerinin Kimyasal Özellikleri UYGULAMA: Selüloz liflerine suyun, bazların ve asitlerin etkisi | R. ATAV, Konuyla ilgili ders notları, |
| 3 | III. Selüloz Liflerinin Kimyasal Özellikleri UYGULAMA: Selüloz liflerine yükseltgen maddelerin, organik solventlerin ve sıcaklığın etkisi | R. ATAV, Konuyla ilgili ders notları, [2] Sayfa 18-23 |
| 4 | IV. Selüloz Türevleri V. Rejenere Selüloz Liflerinin Kimyasal Yapısı ve Kimyasal Maddelerin Liflere Etkisi | R. ATAV, Konuyla ilgili ders notları, [2] nolu kaynak sf. 23-30 |
| 5 | VI. Protein Liflerinin Kimyasal Yapısı | R. ATAV, Konuyla ilgili ders notları, [2] Sayfa 31-49 |
| 6 | VII. Yün Liflerinin Kimyasal Özellikleri UYGULAMA: Yün liflerine suyun, bazların ve asitlerin etkisi | R. ATAV, Konuyla ilgili ders notları, [2] Sayfa 50-59 |
| 7 | VII. Yün Liflerinin Kimyasal Özellikleri UYGULAMA: Yün liflerine tuzların, yükseltgen maddelerin, indirgen maddelerin, organik solventlerin ve sıcaklığın etkisi | R. ATAV, Konuyla ilgili ders notları, [2] Sayfa 59-64 |
| 8 | Ara Sınav | |
| 9 | VIII. İpek Liflerinin Kimyasal Yapısı ve Kimyasal Maddelerin Liflere Etkisi IX. Rejenere Protein Liflerinin Kimyasal Yapısı ve Kimyasal Maddelerin Liflere Etkisi UYGULAMA: İpek liflerine suyun, asitlerin, bazların, tuzların ve sıcaklığın etkisi | R. ATAV, Konuyla ilgili ders notları, [4] Sayfa 426-429; 457-460 |
| 10 | X. Sentetik Liflerin Kimyasal ve MolekülerüstüYapısı | R. ATAV, Konuyla ilgili ders notları, [2] Sayfa 65-86 |
| 11 | XI. Poliester Liflerinin Kimyasal ve MolekülerüstüYapısı XII. Poliester Liflerinin Kimyasal Özellikleri ve Ödev Sunumları | R. ATAV, Konuyla ilgili ders notları, [2] Sayfa 87-92 |
| 12 | XII. Poliester Liflerinin Kimyasal Özellikleri :UYGULAMA Poliester liflerine suyun, asitlerin, bazların, organik solventlerin ve sıcaklığın etkisi | R. ATAV, Konuyla ilgili ders notları, [2] Sayfa 92-94 |
| 13 | XIII. Poliamid Liflerinin Kimyasal ve MolekülerüstüYapısı ve Ödev Sunumları | R. ATAV, Konuyla ilgili ders notları, [2] Sayfa 95-101 |
| 14 | XIV. Poliamid Liflerinin Kimyasal Özellikleri UYGULAMA: Poliamid liflerine asitlerin, bazların, organik solventlerin ve sıcaklığın etkisi | R. ATAV, Konuyla ilgili ders notları, [2] nolu kaynak sf. 102-109 |
| 15 | Final Sınavı 1. Hafta | |
| 16 | Final Sınavı 2. Hafta |
Kaynaklar ve materyaller
- Ders notu
- [1] Atav, R., Tekstil Kimyası ve Uygulamaları Ders Notları
- Diğer kaynaklar
- [2] Seventekin, N., (2004), Tekstil Kimyası, Ege Üniversitesi Tekstil ve Konfeksiyon Araştırma Uygulama Merkezi Yayınları[3] Tarakçıoğlu, I., (1979), Tekstil Terbiyesi ve Makinaları, Cilt I, Ege Üniversitesi Tekstil Fakültesi yayınları[4] Tarakçıoğlu, I., (1983), Tekstil Terbiyesi ve Makinaları, Cilt II, Uludağ Üniversitesi Yayınları[5] Tarakçıoğlu, I., (1986), Tekstil Terbiyesi ve Makinaları, Cilt III, Tekstil-Danış Yayınları[6] Lewin, M., (2006), Handbook of Fiber Chemistry, ISBN-10: 0824725654[7] Horrocks, A.R., Tunc, M., Price, D., (1989), The Burning Behaviour of Textiles and its Assessment by Oxygen-Index Methods, ISBN: 1870812107, The Textile Institute
Değerlendirme
- Arasınav 1 %30
- Rapor 1 %5
- Laboratuvar Sınavı 1 %5
- Dönem Sonu Sınavı %60
Program çıktıları ile ilişkisi
- PÇ-1A. Matematik, fen bilimleri ve Tekstil Mühendislik disiplinine özgü konularda yeterli bilgi birikimi; bu alanlardaki kuramsal ve uygulamalı bilgileri, Tekstil mühendisliği alanına özgü karmaşık mühendislik problemlerinin çözümünde kullanabilme becerisi.
- PÇ-2B. Tekstil Mühendisliği alanında karmaşık mühendislik problemlerini tanımlama, formüle etme ve çözme becerisi; bu amaçla uygun analiz ve modelleme yöntemlerini seçme ve uygulama becerisi.
- PÇ-3C. Karmaşık bir sistemi, süreci, cihazı veya ürünü gerçekçi kısıtlar ve koşullar altında, belirli gereksinimleri karşılayacak şekilde tasarlama becerisi; bu amaçla modern tasarım yöntemlerini uygulama becerisi.
- PÇ-4D. Tekstil Mühendisliği uygulamalarında karşılaşılan karmaşık problemlerin analizi ve çözümü için gerekli olan modern teknik ve araçları seçme ve kullanma becerisi; bilişim teknolojilerini etkin bir şekilde kullanma becerisi.
- PÇ-5E. Tekstil Mühendisliği alanında karmaşık mühendislik problemlerinin veya disipline özgü araştırma konularının incelenmesi için deney tasarlama, deney yapma, veri toplama, sonuçları analiz etme ve yorumlama becerisi.
- PÇ-6F. Disiplin içi ve çok disiplinli takımlarda etkin biçimde çalışabilme becerisi; bireysel çalışma becerisi.
- PÇ-7G. Sözlü ve yazılı etkin iletişim kurma becerisi; en az bir yabancı dil bilgisi; etkin rapor yazma ve yazılı raporları anlama, tasarım ve üretim raporları hazırlayabilme, etkin sunum yapabilme, açık ve anlaşılır talimat verme ve alma becerisi.
- PÇ-8H. Yaşam boyu öğrenmenin gerekliliği konusunda farkındalık; bilgiye erişebilme, bilim ve teknolojideki gelişmeleri izleme ve kendini sürekli yenileme becerisi.
- PÇ-9I. Etik ilkelerine uygun davranma, mesleki ve etik sorumluluk ve mühendislik uygulamalarında kullanılan standartlar hakkında bilgi.
- PÇ-10J. Tekstil Mühendisliği alanında proje yönetimi, risk yönetimi ve değişiklik yönetimi gibi, iş hayatındaki uygulamalar hakkında bilgi; girişimcilik, yenilikçilik hakkında farkındalık; sürdürülebilir kalkınma hakkında bilgi.
- PÇ-11K. Tekstil Mühendisliği uygulamalarının evrensel ve toplumsal boyutlarda sağlık, çevre ve güvenlik üzerindeki etkileri ve çağın mühendislik alanına yansıyan sorunları hakkında bilgi; Tekstil mühendisliği çözümlerinin hukuksal sonuçları konusunda farkındalık.
| ÖÇ-1 | ÖÇ-2 | ÖÇ-3 | ÖÇ-4 | ÖÇ-5 | ÖÇ-6 | ÖÇ-7 | ÖÇ-8 | ÖÇ-9 | ÖÇ-10 | ÖÇ-11 | ÖÇ-12 | ÖÇ-13 | ÖÇ-14 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| PÇ-1 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| PÇ-2 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 |
| PÇ-3 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| PÇ-4 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PÇ-5 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| PÇ-6 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 |
| PÇ-7 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 |
| PÇ-8 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| PÇ-9 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| PÇ-10 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| PÇ-11 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
AKTS iş yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre | Toplam |
|---|---|---|---|
| Ders süresi(sınav haftası dahildir: toplam ders saati) | 16 | 2 | 32 |
| Ara Sınav 1 | 1 | 15 | 15 |
| Ödevler | 1 | 15 | 15 |
| Yarıyıl Sınavı | 1 | 30 | 30 |
| Laboratuar | 16 | 1 | 16 |
| Sunum / Seminer Hazırlama | 1 | 5 | 5 |
| Sınıf dışı ders çalışma süresi(ön çalışma, pekiştirme) | 16 | 2 | 32 |
| Toplam iş yükü | 145 | ||
| Toplam iş yükü / 30 | 5 | ||
| Dersin AKTS kredisi | 5 | ||