İçeriğe geç
Çorlu Mühendislik Fakültesi

Boyama Teknolojisi I

Çorlu Mühendislik FakültesiTekstil Mühendisliği

Kodu
TMB315
Yarıyılı
2026-2027 Güz Yarıyılı
Teorik
3
Uyg.-Lab
1-0
Kredi
3.5
AKTS
4
Dersin türü
Zorunlu
Düzeyi
Lisans
Dili
Türkçe
Kategorisi
Temel mesleki dersler
Ön koşul (tavsiye)
Yok
Dersi veren
Prof. Dr. RIZA ATAV

Dersin amacı

Bu dersin amacı, doğal ve rejenere lif boyamacılığı bilgisinin mesleki açıdan önemini kavratabilmek, çeşitli doğal ve rejenere lif tipleri için uygun boyama reçetesi ve grafiği hazırlayabilme yetisi kazandırmak, boyama proseslerinin belirlenmesinde ekonomikliğin yanında, çevre ve insan ekolojisine de özen göstermeye isteklilik yaratmaktır.

Öğrenme çıktıları

  1. ÖÇ-11) Doğal ve rejenere lif boyamacılığına ilişkin terimlerin bilgisine sahip olma
  2. ÖÇ-22) Boyama proseslerinde lif tipine bağlı olarak uygun boyarmaddeyi seçebilme ve uygun reçeteyi belirleyebilme
  3. ÖÇ-33) Boyama cihazlarını tanıyabilme
  4. ÖÇ-44) Doğal ve rejenere liflerde düzgün boyama eldesinde doğru yöntem seçiminin öneminin farkında oluş
  5. ÖÇ-55) Boyama flotte atıklarının arıtılmasının çevre açısından önemini kavrayabilme
  6. ÖÇ-66) Tekstil boyamacılığı konusunda araştırma yapmaya ve yeni bilgiler öğrenmeye isteklilik

Dersin içeriği

Renk kavramı, renkli görme olgusu, tekstil boyamacılığına ilişkin temel kavramlar, boyarmadde sınıfları ve yapısal özellikleri, haslıklar, aplikasyon yöntemleri, boyama makineleri, doğal ve rejenere selüloz ve protein esaslı liflerin ve bunlardan üretilen tekstil mamullerinin boyanma mekanizmaları, boyama reçetesi hazırlama, renk tutturma, hatalı boyamaların düzeltilmesi.

Haftalık konular

HaftaKonuÖn hazırlık / yöntem
1Tanışma – Dersin Gerekçesi ve Önemi – Dersin Kural ve Gerekleri[1] nolu kaynak
2IV. Tesktil boyamacılığında aplikasyon yöntemleri
çektirme yöntemine göre aplikasyon ve reçete hesabı, emdirme yöntemine göre aplikasyon ve reçete hesabı, Diğer aplikasyon yöntemleri
V. Tekstil Boyamacılığında Kullanılan Cihazlar
Boya aparatları, Boyama makineleri
IV. Doğal Liflerin Boyanma Mekanizmaları
liflerin ıslanması ve gözeneklerin şişmesi, boyarmaddelerin lif yüzeyine adsorbsiyonu, boyarmadde parçacıklarının lif içerisine difüzyonu, liflere nufuz etmiş boyarmaddelerin liflere fiksajı
[1] nolu kaynak
3VII. Düzgün Boyama Eldesini Etkileyen Faktörler
Baştan düzgün aldırma
Liflerdeki affinite farklılıklarının etkisi
Boyarmaddenin hızlı alınmasının etkisi (boyama cihazı, mamulün bulunuş şekli, adsorbsiyon ve difüzyonu etkileyen faktörler)
Sonradan düzgünleştirme
Boyarmaddenin lifle bağ oluşturma yeteneğinin etkisi
Boyarmaddenin sudaki çözünürlüğünün etkisi
Lifleri durumunun etkisi
[1] nolu kaynak
4VIII. Doğal Selülozik Liflerin Boyanması
Direkt (Substantif) boyarmaddelerle boyama
İndosol boyarmaddeleriyle boyama
Diazolama boyarmaddeleriyle boyama
Naftol (İnkişaf) boyarmaddeleriyle boyama
[1] nolu kaynak
5VIII. Doğal Selülozik Liflerin Boyanması
Küp (İndanthren) boyarmaddeleriyle boyama
İndigo boyarmaddeleriyle boyama
Küpleykoester (İndigosol) boyarmaddeleriyle boyama
[1] nolu kaynak
6VIII. Doğal Selülozik Liflerin Boyanması
Kükürt boyarmaddeleriyle boyama
- Normal kükürt boyarmaddeleri
- Suda çözülür kükürt boyarmaddeleri
- Kükürt-küp boyarmaddeleri
[1] nolu kaynak
7VIII. Doğal Selülozik Liflerin Boyanması
Reaktif boyarmaddelerle çektirme yöntemine göre boyama
[1] nolu kaynak
8Ara Sınav
9VIII. Doğal Selülozik Liflerin Boyanması
Reaktif boyarmaddelerle çektirme yöntemine göre boyama
[1] nolu kaynak
10VIII. Doğal Selülozik Liflerin Boyanması
Reaktif boyarmaddelerle emdirme yöntemine göre boyama
IX. Rejenere Selülozik Liflerin Boyanması
Viskon liflerinin boyanması
Modal liflerinin boyanması
Lyocell liflerinin boyanması
[1] nolu kaynak
11X. Doğal Protein Liflerinin Boyanması
Protein liflerinin boyanma mekanizmaları
Protein liflerinin boyanmasında düzgün boyama eldesini etkileyen faktörler
Asit boyarmaddeleri ile boyama
- Kuvvetli asidik ortamda boyayan asit boyarmaddeleri
- Orta kuvvetli asidik ortamda boyayan asit boyarmaddeleri
- Zayıf asidik-nötr ortamda boyayan asit boyarmaddeleri
[1] nolu kaynak
12X. Doğal Protein Liflerinin Boyanması
Krom boyarmaddeleri ile boyama
1:1 Metal kompleks boyarmaddeleri ile boyama
1:2 Metal kompleks boyarmaddeleri ile boyama
- Çözünürlük sağlayan grup içermeyen boyarmaddeler
- Sınırlı çözünürlük sağlayan grup içeren boyarmaddeler
- Sülfo grubu içeren boyarmaddeler
- Reaktif grup içeren boyarmaddeler
[1] nolu kaynak
13X. Doğal Protein Liflerinin Boyanması
Reaktif boyarmaddelerle boyama
XI. Rejenere Protein Liflerinin Boyanması
Silk-oal, zein, kazein ve ardil liflerinin boyanması
[1] nolu kaynak
14XII. Hatalı Boyamalar ve Düzeltilmesi
Açma, sökme ve nüanslama işlemleri
[1] nolu kaynak
15Final Sınavı
16Final Sınavı[1] nolu kaynak

Kaynaklar ve materyaller

Ders notu
[1] Atav, R., Boyama Teknolojisi I Ders Notları
Diğer kaynaklar
[2] Tarakçıoğlu, I., (1982), Tekstil Boyacılığı I Teksiri
[3] Yurdakul, A., Atav, R., (2006), Boya-Baskı Esasları, Ege Üniversitesi Basımevi
[4] Shore, J., (1995), Cellulosic Dyeing, S.D.C.
[5] Lewis, D.M., (1992), Wool Dyeing, S.D.C.
[6] Park, J., (1980), A Practical Introduction to Yarn Dyeing, S.D.C.,
[7] Madaras, G.W., Parish, G.J. and Shore, J., (1993), Batchwise Dyeing of Woven Cellulosic Fabrics, S.D.C.
[8] D.G. Duff, R.S. Sinclair, Laboratory Course in Dyeing (4. baskı), Society of Dyers & Colorists (ISBN 0 90956 49 X), 1989
[9] IPPC tekstil sanayi için en uygun teknikler (BAT) referans dökümanı ve ilgili yönetmelikler, Türkiye Tekstil Sanayicileri Derneği, 77-78, 2003
Dokümanlar
Dönem Başlarında WEB Üzerinde Duyurulacaktır
Ödevler
Dönem Başlarında WEB Üzerinde Duyurulacaktır
Sınavlar
Dönem Başlarında WEB Üzerinde Duyurulacaktır

Değerlendirme

  • Arasınav 1 %25
  • Rapor 1 %5
  • Ödev 1 %5
  • Laboratuvar Sınavı 1 %5
  • Dönem Sonu Sınavı %60

Program çıktıları ile ilişkisi

  1. PÇ-1A. Matematik, fen bilimleri ve Tekstil Mühendislik disiplinine özgü konularda yeterli bilgi birikimi; bu alanlardaki kuramsal ve uygulamalı bilgileri, Tekstil mühendisliği alanına özgü karmaşık mühendislik problemlerinin çözümünde kullanabilme becerisi.
  2. PÇ-2B. Tekstil Mühendisliği alanında karmaşık mühendislik problemlerini tanımlama, formüle etme ve çözme becerisi; bu amaçla uygun analiz ve modelleme yöntemlerini seçme ve uygulama becerisi.
  3. PÇ-3C. Karmaşık bir sistemi, süreci, cihazı veya ürünü gerçekçi kısıtlar ve koşullar altında, belirli gereksinimleri karşılayacak şekilde tasarlama becerisi; bu amaçla modern tasarım yöntemlerini uygulama becerisi.
  4. PÇ-4D. Tekstil Mühendisliği uygulamalarında karşılaşılan karmaşık problemlerin analizi ve çözümü için gerekli olan modern teknik ve araçları seçme ve kullanma becerisi; bilişim teknolojilerini etkin bir şekilde kullanma becerisi.
  5. PÇ-5E. Tekstil Mühendisliği alanında karmaşık mühendislik problemlerinin veya disipline özgü araştırma konularının incelenmesi için deney tasarlama, deney yapma, veri toplama, sonuçları analiz etme ve yorumlama becerisi.
  6. PÇ-6F. Disiplin içi ve çok disiplinli takımlarda etkin biçimde çalışabilme becerisi; bireysel çalışma becerisi.
  7. PÇ-7G. Sözlü ve yazılı etkin iletişim kurma becerisi; en az bir yabancı dil bilgisi; etkin rapor yazma ve yazılı raporları anlama, tasarım ve üretim raporları hazırlayabilme, etkin sunum yapabilme, açık ve anlaşılır talimat verme ve alma becerisi.
  8. PÇ-8H. Yaşam boyu öğrenmenin gerekliliği konusunda farkındalık; bilgiye erişebilme, bilim ve teknolojideki gelişmeleri izleme ve kendini sürekli yenileme becerisi.
  9. PÇ-9I. Etik ilkelerine uygun davranma, mesleki ve etik sorumluluk ve mühendislik uygulamalarında kullanılan standartlar hakkında bilgi.
  10. PÇ-10J. Tekstil Mühendisliği alanında proje yönetimi, risk yönetimi ve değişiklik yönetimi gibi, iş hayatındaki uygulamalar hakkında bilgi; girişimcilik, yenilikçilik hakkında farkındalık; sürdürülebilir kalkınma hakkında bilgi.
  11. PÇ-11K. Tekstil Mühendisliği uygulamalarının evrensel ve toplumsal boyutlarda sağlık, çevre ve güvenlik üzerindeki etkileri ve çağın mühendislik alanına yansıyan sorunları hakkında bilgi; Tekstil mühendisliği çözümlerinin hukuksal sonuçları konusunda farkındalık.
ÖÇ-1ÖÇ-2ÖÇ-3ÖÇ-4ÖÇ-5ÖÇ-6
PÇ-1444444
PÇ-2555555
PÇ-3444444
PÇ-4222222
PÇ-5333333
PÇ-6222222
PÇ-7222222
PÇ-8333333
PÇ-9222222
PÇ-10222222
PÇ-11444444

AKTS iş yükü

EtkinlikSayıSüreToplam
Ders süresi(sınav haftası dahildir: toplam ders saati)16464
Sınıf dışı ders çalışma süresi(ön çalışma, pekiştirme)16116
Ödevler155
Yarıyıl Sınavı12020
Ara Sınav 111010
Sunum / Seminer Hazırlama155
Toplam iş yükü120
Toplam iş yükü / 304
Dersin AKTS kredisi4
Ders formu Yeni sekmede aç